انتصاب موسوی خوئینیها
شنبه 15 تیر 1364
ساعت هشت و نیم صبح به زیارت امام رفتم و گزارش سفر را دادم. امام خوشحال شدند. آقای [سیدمحمد موسوی] خوئینیها هم آمد. امام از ایشان خواستند كه سمت دادستانی كل كشور را بپذیرد و مشكل كار حج هم با نصب جانشین در سال جاری حل شود. تا ظهر در خانه گزارشهای ده روزی را كه در ایران نبودم، خواندم. با آقای خامنهای درباره امور جاری و جنگ مذاكره كردیم. عصر فرماندهان سپاه آمدند و گزارش عملیات محدود و برنامه آینده را دادند و برای حل مشكلات سپاه نماینده امام و شورا كمك خواستند.
وزیر بهداری و همراهانش آمدند و برای تصویب لایحه تشكیل وزارت درمان و آموزش پزشكی كمك خواستند و گزارشی از فرود اشتباهی هلیكوپترشان در خاك شوروی و معطلی چندساعته را دادند.
آقای شهاب از وزارت نفت آمد. پیام آقای غرضی را در مورد مسائل اوپك آورد و از اینكه هیات دولت با پایین آمدن سهم ایران مخالف است، دچار مشكل شده است. من گفتم باید اصل حفظ قیمت نفت را مقدم داشت.
تنش در شیراز
یكشنبه 16 تیر 1364
در [نطق] قبل از دستور جلسه علنی مجلس، كمی درباره سفر به كشورهای چین و ژاپن صحبت كردم بعد از تنفس در دفترم بودم. نمایندگان شیراز آمدند و گزارشی از حوادث اخیر شیراز را دادند كه حزبالله علیه آقای [محیالدین] حائری شیرازی امام جمعه اقداماتی كردهاند، به خاطر حمایت او از آقای [سیداحمد] پیشوا كه علیه انقلاب مطالبی گفته و منجر به دخالت امام و اعزام آقای [احمد] جنتی به شیراز و دادن پیام به علما و مردم شده است.1 تا ساعت شش بعدازظهر گزارشها را خواندم.
آقای رفیقدوست [وزیر سپاه] آمد و گزارش سفرش به بلغارستان را داد و معتقد است كه آنها پس از مذاكره با روسها، موافقت آنها را برای دادن موشك جلب كردهاند. اگر مطلب درست باشد تحولی در سیاست روسها است و احتمالا معلول سفر به چین و ژاپن میباشد. عصر در جلسه شورای مركزی حزب [جمهوری اسلامی] شركت كردم و راجع به سفرم، برای شورا توضیحاتی دادم. شب جلسه مسئولان قوا در دفتر رئیس جمهور بود كه دستاوردهای سفر را ارزیابی كردیم و ساعت یازده شب به خانه آمدم. به خاطر شرارت عراق در زدن شهرها و كشتیها برای مقابله به مثل نیاز به موشك زیاد است.2
درگذشت آیتالله ربانی املشی
دوشنبه 17 تیر 1364
صبح زود آقای صیاد [شیرازی] آمد و گزارش پیشرفت كار عملیات را داد: به نظر میرسد میخواهند عمل كنند. تمام روز در منزل بودم. خبر رسید آقای [محمدمهدی] ربانی املشی3 فوت كرده و راجع به مراسم تشییع جنازه و اعلانها مشورت كردند. عصر عفت به تعزیه خانوادهشان رفت. هوا خیلی گرم شده است. تفاوت ساعات چین و ژاپن با ایران، هنوز تنظیم خواب و بیداریم را مانع شده است.
توقیف صبح آزادگان
سهشنبه 18 تیر 1364
صبح زودتر به مجلس رفتم. بعضی از نمایندگان معتقد بودند كه بهتر است به خاطر فوت آقای ربانی املشی، امروز مجلس تعطیل باشد ولی اكثریت صلاح نمیدانستند، تعطیل نكردیم. قبل از دستور درباره ایشان صحبت كردم و سپس برای انجام مراسم به بیرون مجلس رفتیم. جمعیت زیادی آمده بود و تقریبا همه شخصیتها حضور داشتند. قبل از شروع تشییع جنازه، من صحبت كردم.4 دوباره جلسه علنی مجلس تشكیل شد ولی ساعت ده تعطیل كردیم كه هركس میخواهد بتواند به مراسم در قم برود. تا شب در دفترم ماندم.
آقای پرهیزكار آمد و اصلاحات پیشنهادی خود را در امر ادارات مجلس گفت و آقای [عباسعلی] زالی [وزیر كشاورزی] آمد و برای كم كردن فشار كمیسیون كشاورزی در مورد مدیران كود و سم كمك خواست. یك نماینده در مجلس، اعلامیهای علیه آیتالله خامنهای منتشر كرده كه سخت مورد اعتراض نمایندگان بود. عصر آقای غرضی [وزیر نفت] آمد و گزارش كار اوپك را داد. به خاطر اختلاف نظر، نتوانستهاند تصمیمی [در اجلاس وزیران اوپك] بگیرند و به جلسه آینده موكول شده است. آقای [ابوالقاسم] سرحدیزاده آمد و برای رفع توقیف از روزنامه صبح آزادگان كمك خواست.5 این روزنامه را به خاطر نداشتن پروانه انتشار تعطیل كردهاند. آقای صیاد شیرازی آمادگی خود را برای شروع عملیات اعلام كرد.
پینوشتها:
1- آقای سیداحمد پیشوا امام جماعت مسجد نو شیراز در مراسم شب قدر در خرداد 64 مطالبی را عنوان كرد كه موجب بروز درگیری و در نهایت بركناری از امام جماعت این مسجد و انتصاب آقای ارشادی به جای وی شد. در پی آن طرفداران آقای پیشوا با حمله به منزل مسكونی فرد جدید در ساعات نیمهشب، او را به شدت مورد ضرب و شتم قرار دادند. این اختلافنظرها و درگیریها با دخالت آقای حائری شیرازی امام جمعه شیراز و آقای سیدعلی اصغر دستغیب و آقای محمدمهدی دستغیب و بیت شهید دستغیب به یك بحران در این شهر تبدیل شد. حضرت امام(ره) پس از اطلاع از واقعه، با صدور حكمی، آقای احمد جنتی را روانه شیراز كردند تا به حل و فصل بحران كمك نماید.
آقای جنتی در رادیو و تلویزیون محلی شیراز سخن گفت و از مردم خواست ضمن حفظ وحدت، آرامش خود را حفظ كنند. آقایان سیدعلی اصغر، سیدمحمدمهدی و سیدمحمد هاشم دستغیب و آقای حائری شیرازی با ارسال تلگرامهای جداگانه به محضر امام خمینی(ره) مراتب استمرار اطاعت خود و مردم حزبالله شیراز را از امام كه حافظ وحدت اسلامی است اعلام و به برقراری آرامش تاكید كردند.
2- در این روز امام خمینی (ره) در ملاقات با مسئولان قوه قضائیه، با استعفای آیتالله حاج شیخ یوسف صانعی از دادستانی كل كشور موافقت كردند و به جای ایشان، آیتالله سیدمحمد موسوی خوئینیها را به عنوان دادستان كل كشور منصوب فرمودند. در این ملاقات حضرت امام(ره) گفتند: از رفتن آقای صانعی متاسف و متاثرم.
امیدوارم ایشان در هر كجا كه باشند فرد موثری باشند. از زحمات و كوششهای ایشان تشكر و قدردانی میكنم. من ایشان را سالهای طولانی است كه میشناسم. او مردی عالم، متعهد و فعال است. ایشان تصمیم گرفتهاند تا از این كار كنار بروند. ایشان نباید به طور كلی از همه كارها كنارهگیری كنند. حال كه از این كار خسته شدهاند، كارهای دیگری را كه با وضع مزاجیشان مناسبتر است، انتخاب كنند. امروز كه به شما زحمت دادم، بدین خاطر بود كه تصمیم گرفتم آقای موسوی خوئینیها دادستان باشند. آقای موسوی را هم میشناسم. او مردی عالم و بسیار متعهد است. آنچه كه باید سفارش كنم این است كه باید همه با هم و همراه باشند. رجوع كنید – كتاب صحیفه امام، جلد نوزدهم، صفحه 309، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
3- آیتالله حاج شیخ مهدی ربانی املشی در سال 1313 در شهر قم متولد شد و در محضر آیتالله بروجردی، آیتالله منتظری، علامه طباطبایی و آیتالله محقق داماد به طی مدارج علمی و عملی موفق شد. او همراه با سایر روحانیان مبارز، علم مخالفت با استبداد حكومت پهلوی برداشت و بخشی از عمر خود را در زندان و تبعید سپری كرد. آیتالله ربانی املشی از دوستان نزدیك آقای هاشمی رفسنجانی بود.
4- آقای هاشمی در مراسم تشییع جنازه گفت: آیتالله ربانی املشی كه شما امروز جنازه ایشان را روی دست به طرف گورستان تشییع خواهید كرد، از چهرههای برجستهای است كه شاید ملت ما شخصیت و عظمت ایشان را به درستی ندانند. ما از 35 سال پیش همیشه در یك سنگر، در یك كلاس و در یك محیط با هم كار كردیم. به خصوص من و ایشان نسبت برادرخواندگی داریم. از اولین جرقههای نهضت اسلامی، آیتالله ربانی املشی، جزو شجاعترین و ایثارگرترین نیروهای رزمنده در مقابله با نیروهای طاغوت و ستمگری بود. آن روز كه در زندان رژیم بود، آن روز كه در تبعید بود، آن روز كه در حجرههای مدارس بود تا مراكز قدرت جمهوری اسلامی تا نیابت مجلس شورا و مجلس خبرگان، حالش هیچگاه فرق نكرد و همان مسلمانی بود كه میخواست برای خدا كار كند. سمتهایی كه امام به ایشان داده بودند، سمتهایی بود كه همه آنها احتیاج به اجتهاد دارد و شما امروز دنبال جنازه یك مجتهد حركت میكنید.
5- روزنامه صبح آزادگان به همراه روزنامههای اطلاعات، كیهان و جمهوری اسلامی یكی از چهار روزنامه بزرگ و كثیرالانتشار كشور بود. این روزنامه از طرف دادستانی عمومی تهران به دلیل نداشتن پروانه انتشار تعطیل شد. سه روزنامه دیگر نیز پروانه انتشار نداشتند، به همین دلیل شایعاتی مبنی بر اختلاف نظر سیاسی و جناحی به عنوان دلیل اصلی تعطیلی روزنامه ذكر شد. این روزنامه با انتشار مقالهای درباره لایحه وصول مالیات موجب ناخرسندی بخشی از نمایندگان مجلس از جمله آقایان زوارهای، محمد یزدی، اسرافیلیان، سعید امانی و جلالالدین فارسی شده بود و نیروهای چپ كشور تلاش وسیعی را برای انتشار مجدد این روزنامه به كار بستند اما در نهایت موفق نشدند و مدتی بعد روزنامه ابرار به مدیریت آقای غفور گرشاسبی جای صبح آزادگان را گرفت.
نتیجه تلاشها برای رفع توقیف روزنامه مذكور به تدوین و تصویب اولین قانون مطبوعات جمهوری اسلامی در اسفند سال 64 انجامید كه توسط آقای سیدمحمد خاتمی وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه شده بود. آقای خاتمی در چند سرمقاله پیاپی در روزنامه كیهان – كه در آن سالها با مدیریت او منتشر میشد – به توقیف صبح آزادگان اعتراض كرد. آقای میرحسین موسوی نخستوزیر نیز خواستار رفع توقیف این روزنامه شد.