اكبر منتجبی :هفته پیش برخی از نویسندگان هفتهنامه شهروند امروز به منزل عبدالله نوری رفتند تا با او دیدار و نظراتش را در خصوص انتخابات سال آینده جویا شوند. این دومین دیدار روزنامهنگاران با اوست. پیش از این برخی دیگر از روزنامهنگاران به دیدار نوری رفتند و برخی از جزئیات جلسه او را منتشر كردند كه باعث گلایه نوری شد. دیدار اخیر روز دوشنبه 8 شهریور صورت گرفت. در این دیدار كه با پرسشهای مطرح روز آغاز شد، بلافاصله این پرسش از او صورت گرفت كه «طرح نامزدی عبدالله نوری و اصرار برخی افراد و گروههای دانشجویی، سیاسی و حتی جریان روشنفكری» از چه بابت است. این سوال، البته با یك تحلیل از سوی این روزنامهنگاران همراه شد كه برخی با مطرح كردن نام نوری، به دنبال اجرای سه سناریوی متفاوت هستند.
عدهای بر آن هستند كه در وضعیت موجود، چالشی ایجاد كنند تا از كنار آن بتوانند یك اپوزیسیون را ساماندهی كنند. برخی دیگر طرح نامزدی نوری را برای ایجاد یك جنبش اجتماعی، سیاسی مطرح میكنند. این گروه الزاما به دنبال این نیست كه نوری به عنوان كاندیدای مقام ریاستجمهوری مطرح شود بلكه آنها به دنبال آن هستند كه نوری در مقام یك رهبر اصلاحطلب وارد میدان شود و بتواند جریان جدید و مستقلی را هدایت كند. عموما گروههای دانشجویی به چنین الگو و ایدهای میاندیشند. پس از همین زاویه حضور عبدالله نوری در انتخابات و خروج از زاویه خانه ولو به قیمت ردصلاحیت او، مطلوب این گروه است. اما گروه دیگر از طرح نام عبدالله نوری، به دنبال سناریوی سوم هستند. این گروه كه برخی از احزاب و شخصیتهای اصلاحطلب را شامل میشود، بر آن هستند، عبدالله نوری مجددا به عرصه سیاست بازگردد و در جریان مناسبات اصلاحطلبان قرار گیرد.
آنها البته واقف به آرا و نظرات و همچنین جایگاه او در جامعه و میان جوانان هستند و میخواهند با طرح چندباره نام او، فضایی را فراهم آورند تا او در میدان حاضر شود و از كاندیدایی بخصوص، همچون سیدمحمد خاتمی دفاع كند و آرای حامیان نوری، به سبد خاتمی ریخته شود. از این منظر، این افراد نیز عبدالله نوری را برای ترغیب و تشویق خاتمی جهت شركت در انتخابات، چهره مهمی میدانند.
پس از این شروع نفسگیر، بحثهای دیگری نیز در این جلسه درگرفت. بحثهایی مبنی بر اینكه آیا اساسا او – عبدالله نوری – از سوی حاكمیت تایید صلاحیت خواهد شد یا خیر. سپس مناسبات او با دیگر اصلاحطلبان، چگونه است و چگونه خواهد شد زیرا برخی از جریانهای اصلاحطلب كه قبلا از حامیان پروپاقرص او بودند، اكنون با طرح نام خاتمی، پنهان نمیكنند كه عبدالله نوری را برای شرایط جدید نمیخواهند. از میان این بحثها، جمع علاقهمند شد كه مناسبات نوری را با سیدمحمد خاتمی و مهدی كروبی بداند و سپس گمانهزنیها به شرایط انتخابات آینده از نظر نوع رقابت، مشاركت مردم و همچنین سلامت انتخابات كشیده شد و اینكه جناح مقابل قرار است در برابر اصلاحطلبان از چه ابزاری استفاده كند و اكنون در چه فضایی سیر میكند.
پس از آنكه روزنامهنگاران مستقل، هر یك نظرات خود را بیان كردند، منتظر آن ماندند تا نظرات شیخ را نیز بشنوند. خصوصا آنكه مواضع متفاوتی در مطبوعات به او نسبت داده شده بود و هیچ كس به درستی نمیدانست كه او در شرایط جدید به چه میاندیشد و دنبال چه سازوكاری است و آیا اساسا قصد دارد در انتخابات، چنانكه برخی گروههای دانشجویی تبلیغ میكنند، شركت كند یا خیر. نوری كه سخن آغاز كرد، وضعیت موجود را تحلیل كرد و سپس به بحث انتخابات ریاستجمهوری رسید و یادآور شد كه تردیدی وجود ندارد، افرادی كه میتوانند در مقام ریاستجمهوری قرار گیرند و به صلاحیتهای خود نیز آگاهی دارند، باید شرعا و عقلا خود را به مردم عرضه كنند و ابا نداشته باشند كه در این میدان، نخبگان و مردم را به سوی خود جلب كنند. از نظر او مقام ریاستجمهوری، نهتنها كماهمیت نیست بلكه تعبیر آن به «تداركاتچی» نیز درست نیست.
رئیسجمهور میتواند حتی در وضعیت فعلی و با همین قانون اساسی، نقش تاثیرگذاری داشته باشد و از این مقام استفاده احسن را ببرد. كافی است فردی كه در این مقام قرار میگیرد از حیطه حقوق و وظایف خود آگاه باشد و بر آنها استوار بماند. اینگونه نباشد كه از حداقل حقوق خود برای جلب رضایت رقیب استفاده ببرد. بلكه باید از حداكثر حقوق خود به عنوان منتخب و نماینده مردم استفاده كند؛ حتی اگر مجبور شود كه در عمل سختیها و ناملایماتی را تحمل نماید. نوری اگرچه از كسی نام نبرد، اما این اواخر محمود احمدینژاد بود كه قدرت خود را به رخ مخالفان خود كشید. در حالی كه مجلس و مراجع و بسیاری از روحانیون و متدینین از اظهارات رحیم مشایی، معاون او در خصوص دوستی ایران با مردم اسرائیل ناخرسند و جمعا به دنبال بركناری مشایی بودند، محمود احمدینژاد، مقابل آنها تمام قد ایستاد و از معاون خود دفاع كرد و حتی سخنان او را سخنان دولت خواند. اتفاقی كه در دوران اصلاحات در حمایت و اصرار بر مواضع حق و دفاع بر سر نیروهای مؤثر دولت رخ نداد و وزیران خاتمی با اندك انتقاد، یا فشار، مجبور به ترك كابینه شدند.
سخنان عبدالله نوری، البته یك فراز دیگر نیز داشت. او از حضور متفاوت اصلاحطلبان در انتخابات سخن گفت و خواست كه اگر قرار است آنها پا به عرصه انتخابات بگذارند، تجربیات سالیان پیش را مدنظر قرار دهند و از نتایج تجارب و آزمونها، درس گیرند و خطاها را تكرار نكنند و با رویكردی جدید به صحنه درآیند. به همین علت یادآور شد كه مشابه این سخنان را نیز در دیداری كه با سیدمحمد خاتمی اخیرا داشته، بیان و به او توصیه كرده است اگر میخواهد در انتخابات حضور یابد، باید بهگونهای متفاوت ظاهر شود. اشاره او شاید به این است كه اگر كسی میخواهد رئیسجمهور شود باید به فكر تنظیم روابط خود با مردم باشد نه اینكه مناسبات خود را در سطح جناح رقیب تنزل دهد و به خواست آنها كابینه تعیین كند.
اگر میخواهد به هر قیمت در قدرت بماند، خب كابینهای معرفی كند كه رقیب بپسندد. اما اگر میخواهد كاری به نفع مردم انجام دهد باید «مردان» خویش را به همكاری فراخواند و هراسی از این حیث به دل راه ندهد. او البته تاكید كرد كه حضور متفاوت، نشانه و آثاری دارد و اولین نشانه آن از جمله این است كه كاندیدای اصلاحطلبان بموقع تصمیم بگیرد كه آیا در انتخابات میخواهد شركت كند یا نه؟ اگر نه، اعلام كند و به مردم بگوید كه نمیآید. اما اگر تصمیم به شركت دارد باید بر مواضع خود استوار بماند.
نوری البته به درستی معتقد بود كه اصلاحطلبان باید اجماع كنند و یك نامزد را معرفی نمایند. از تفرقه بپرهیزند و بدانند كه جناح رقیب به دنبال همین تفرقههاست. به همین علت نیز اصلاحطلبان باید نامزدی را معرفی كنند كه شبههای درباره او وجود نداشته باشد و چندین ویژگی را دارا باشد. اول آنكه امكان حضور او در انتخابات میسر باشد، سپس تا حد ممكن همه بر نام او اجماع كنند و سوم بدانند كه ضمن معرفی نامزد، باید نسبت به لزوم سلامت انتخابات نیز حساسیت و دغدغه داشته باشند و بر آن پافشاری و پایداری كنند و اگر در انتخابات پیروز شدند بر مواضع خود پایمردی كنند و گامی به عقب برندارند.
شاید از همین زاویه بود كه استنباط جمع این شد اگر هر یك از دو نامزد اصلی اصلاحطلبان، یعنی خاتمی یا كروبی، نامزد شوند، به علت تفرق در آرا وی (نوری) كاندیدا نخواهد شد و با هیچكدام ازآن دو نفر رقابت نخواهد كرد تا تقابلی صورت نگیرد. ضمن آنكه به تاكید نوری اگر وی مشاهده كند كه نامزد اصلاحطلبان با ضعفها و كاستیها مماشات نكرده و رفتار متفاوتی نسبت به گذشته در پیش گرفته باشد، از او حمایت خواهد كرد در غیراین صورت به هیچ نامزدی چك سفید امضا و تأییدیه مطلق نمیدهد. نوری در این دیدار به صراحت سخن گفت و از خلال گفتههایش معلوم شد كه تاكنون از هیچ نامزد و فردی كه قصد شركت در انتخابات را دارد یا احتمال حضور او میرود، حمایت نكرده است: «حتی نگفتهام كه خودم نامزد میشوم یا نامزد نمیشوم.»
عبدالله نوری پیش از این نیز دیداری با برخی از اصلاحطلبان داشت كه خبر آن در همین صفحه منتشر شد. از همان منظر و شناختی كه نسبت به سه حزب كارگزاران، مجاهدین انقلاب و مشاركت نسبت به خود پیدا كرده بود، در این جلسه استنباط عمومی بر این نكته استوار شد كه در موضوع نامزدی او باید حمایت قاطع و فراگیری وجود داشته باشد، به همین دلیل او به دو كاندیدای نامآشنای جبهه اصلاحات اشاره كرد و آنها را دارای صلاحیتهای ذاتی و مزیتهای شخصی بالایی دانست و یادآور شد: «از یكسو شانس رای خاتمی قابل توجه است و از سوی دیگر تلاشهای اخلاقی و اجتماعی كروبی را نمیتوان نادیده گرفت.»
جلسه روزنامهنگاران مستقل و شخصیتهای مطبوعاتی در حالی پایان یافت كه همه دریافتند اولا عبدالله نوری، نگاه واقعبینانهای به وضعیت خود دارد و ثانیا میداند كه از هماكنون نباید خود را خرج كسی كند.