آیتالله سیدحسن طاهری خرمآبادی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم است كه در زمره شاگردان آیتالله العظمی گلپایگانی قرار دارد. اگرچه كسالت باعث شده است كه همچنان عدهای نتوانند با ایشان مصاحبه كنند، اما جایگاه بزرگ استاد راه را برای گفتوگو هموار كرد و جواب مثبت در چند ساعت مانده به زمان مصاحبه نصیب ما شد. البته احوال ناخوش آقای طاهری و فرصت اندك، مجالی برای گفتوگوی مفصل مهیا نكرد و در منزل ایشان، كوتاه پرسیدیم و شنیدیم.
آشنایی شما با آیتالله گلپایگانی از چه زمانی و به چه سببی بود؟
از همان ابتدای ورود به قم با ایشان آشنایی پیدا كردم. چرا كه ایشان با مرحوم ابوی و عمویم رفیق بود و از سوی دیگر بنده به همراه مادرم در همان محله حسینآباد بازار قم (آیتالله گلپایگانی در مسجد آن محله نماز میخواندند) سكونت داشتیم. گاهی تصادفا صبح زود، قبل از نماز صبح وقتی كه از منزل به حرم حضرت معصومه(س) میرفتم، با ایشان تا مسجد بالاسر همراه میشدم. همچنین یك مقداری (حدود دو، سه ماه) در درس خارج فقه ایشان حضور یافتم. البته این مسئله به پس از رحلت آیتالله بروجردی باز میگردد كه امام(ره) هم تبعید نشده بودند.
برخی از روحانیون همفكر شما، در خاطراتشان منش و روش مرحوم گلپایگانی در مبارزات پیش از انقلاب را «محافظهكارانه» قلمداد كردهاند. واقعا رفتار ایشان در آن سالها چگونه بود؟
بنده به نظر آن آقایان كاری ندارم. اما بنده معتقدم كه ایشان بر طبق وظیفه عمل میكردند و در مبارزه موافقتهایی داشت؛ همچون مخالفت با تغییر تاریخ رسمی. به هر حال ایشان بر طبق وظیفه عمل میكرد.
بین رفتار مبارزاتی ایشان با امام، آیتالله مرعشی نجفی و آیتالله شریعتمداری چه تفاوتهایی بود؟
بنده نمیتوانم به طور كامل به این تفاوتها اشاره كنم. اما به هر حال ایشان بر طبق وظیفه خودشان عمل میكرد.
پس از انقلاب، آیا ایشان منتقد سیاستهای حاكم بر آن دوره نبود؟چرا كه نامههایی در مخالفت با برخی سیاستها همچون بند «ج» نوشتند.
پس از انقلاب، ایشان كاملا رهبری امام (ره) را تایید میكردند. امام هم در برخی امور همچون تشخیص رویت هلال ماه به ایشان ارجاع میدادند.
شما زمانی كه در دوره اول خبرگان رهبری بودید، در بحث قائممقام رهبری گفته میشود، نام آقای گلپایگانی در كنار آقایان اراكی و منتظری آمده بود كه در نهایت به دلیل صبغه انقلابی آیتالله منتظری، ایشان انتخاب شدند. آیا از این مسئله مطلع هستید؟
بنده به یاد ندارم.
آیا برخی گلایههای ایشان همچون نامهای در مخالفت با بند «ج»، باعث نشده بود كه كدورتهایی فیمابین حكومت و ایشان پیش بیاید؟
ایشان در مواقع مختلف پشتیبان انقلاب و نظام بودند و در تمامی مسائل، بنا بر وظیفه عمل میكردند.
آیا پس از انقلاب شما به دیدن ایشان میرفتید؟ آیا خاطراتی از آن دیدارها به یاد دارید؟
پس از انقلاب، ما گاهی خدمت ایشان میرسیدیم و پیشنهادهایی را مطرح میكردیم، ایشان هم برخی مسائل را قبول میكردند و به برخی دیگر ایراد میگرفتند. اما مورد خاصی به یاد ندارم.
وجه ممتاز و متفاوت آیتالله گلپایگانی چه بود؟
ایشان شخصیتی متدین، اهل عمل و متقی بود و آنچه تشخیص میداد، عمل میكرد.
جایگاه ایشان، پس از رحلت آیتالله بروجردی، در چه سطحی بود و چه تاثیراتی داشت؟
ایشان مرجع به تمام معنا زیبنده، متقی و اهل عمل بود و همه ایشان را اینگونه میشناختند و قبول داشتند. وقتی آیتالله العظمی گلپایگانی یك مسئلهای را میگفتند و تایید میكردند، هم در میان حوزویان و هم در نظام حاكم، اثر میكرد.
برخی از نامه مرحوم بروجردی یاد میكنند كه ایشان در بحث احتیاط به آقای گلپایگانی با عنوان «فقیه گلپایگانی» ارجاع میدادند. شما از این مسئله اطلاع دارید؟
ظاهرا آن «فقیه گلپایگانی»، آقای سید جمال گلپایگانی بود و آن زمان از ایشان نام میبردند.
یعنی نزدیكی آیتالله گلپایگانی نسبت به سایر علمای دیگر آن عصر به آیت الله بروجردی بیشتر نبودند؟ آیا در همان سطح سایرین بودند؟
بیشتر بود. اما نمیتوان درجه گذاشت و مقدارش را مشخص كرد.
چرا مرحوم امام در برخی مسائل همچون اداره حوزه تاكید بسیاری بر محوریت آقای گلپایگانی داشتند؟
بالاخره ایشان مرجع عظیم الشانی بودند كه مورد تایید امام و سایرین بودند. همچنین ایشان سالها پیش از انقلاب در حوزه تاثیرگذار بودند و نقش ایشان روشن بود.
از مرحوم آیتالله گلپایگانی و هم از مرحوم حاج آقا مصطفی نقل شده است كه امام(ره) دوره كوتاهی در نزد آیتالله گلپایگانی تحصیل كردهاند. آیا این مسئله را شنیدهاید؟
خیر، بنده نشنیدهام.
در پایان، آیتالله گلپایگانی را چگونه شخصیتی یافتید؟
شخصیتی متدین و متقی بودند كه به وظیفهشان عمل میكردند.