مرتضی میردار* :آیتالله محمدتقی مصباحیزدی یكی از شاگردان مكتب امام خمینی است. برای تبیین نظرات امام و سازمان بخشیدن به مبارزات روحانیت از معدود روحانیونی بود كه اقدام به طرح تشكیلاتی به نام «مصلحین حوزه» كرد تا از این طریق بتواند جریان مبارزه علیه استبداد پهلوی را سازماندهی كند و اینچنین اقدامی در دوره اختناق جز از افراد دلسپرده به امام و مبارز، برنمیآمد. همچنین گزارشهای ساواك از مجموعه فعالیتهای این فرزند معنوی امام نیز حاكی از دلسپردگیهای مصباحیزدی به امام و مبارزه است. بعد از تبعید حضرت امام به خارج از كشور در سال 1343 فضای ركود و خمودگی بر جریان مبارزه حاكم شد. در این شرایط آیتالله مصباح و دیگر شاگردان امام در صدد برآمدند تا از روشهای فرهنگی جهت بیداری نسل جوان اقدام به روشنگری كنند.
تاسیس موسسه در راه حق با جمعی از اندیشمندان و انتشار نشریات متعدد در این راستا صورت گرفت كه بركات زیادی در جهت ارتقای بینش فكری نسل جوان به وجود آورد. اینچنین رویكردی در مبارزه همواره مورد تایید امام بود. در سالهای دهه 50 و در آستانه پیروزی انقلاب كه روش مبارزات مسلحانه در میان جوانان رونق داشت و عدهای تلاش میكردند كه رویكرد مبارزه را به سمت مسلحانه شدن سوق بدهند، حضرت امام در این شرایط دست رد به رویكرد مبارزه مسلحانه زدند و فرمودند: بروید مردم را بیدار كنید، خود مردم وظایف دینی خود را خوب میدانند. و چنین رویكرد فرهنگی حضرت امام در مبارزه یكی از افتخارات انقلاب اسلامی است كه بدون خشونت و خونریزی چنین انقلابی شكوهمند را به ثمر رساند.
آقای مصباح یزدی در گسترش چنین فضایی نقش اساسی داشت. اگرچه در اثر اختناق آقای مصباح بارها به ساواك احضار و بازجویی و تحت تعقیب قرار گرفت. البته با توجه به عملكرد هر یك از شاگردان امام در حوزههای مختلف میتوان گفت كه هر یك از دستپروردگان مكتب امام وظیفه و رسالت خاصی داشتهاند. از دیگر ویژگیهای گفتمان مصباح، فعالیت و اقدامات ایشان در راستای تبیین اسلام ناب محمدی از اندیشههای التقاطی بود. اندیشهای كه بسیاری از جوانان جویای نام به دنبال آن بودند و خسارات زیادی به مبارزه وارد ساخت.
آقای مصباح در روشن كردن گفتمان اصلی انقلاب كه همانا توحید بود، نقش بهسزایی داشتند كه این نحلههای فكری ناسالم تا چندین سال بعد از پیروزی انقلاب ادامه یافت و آقای مصباح همواره از گفتمان توحیدی نظام و انقلاب در برابر جریان دیگراندیش دفاع كردند. آیتالله مصباح بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در نهادهای فرهنگی انقلاب حضور مستمر و اثربخش داشت و همواره مورد حمایت حضرت امام بود و كمكهای حضرت امام به موسسه در راه حق موید این ادعاست. گفتمان مصباح همواره در جهت تقویت انقلاب و نظام بوده و كارنامه وی در برابر جریانهای نافی جمهوری اسلامی در چند سال اول انقلاب به خوبی روشنگر این اقدامات است.
آقای مصباح بعد از رحلت حضرت امام همچنان وظیفه خود را دفاع از انقلاب و رهبری میدانست و در راستای توسعه فرهنگی و نخبهپروری با حمایتهای آیتالله هاشمی رفسنجانی رئیسجمهور وقت اقدام به تاسیس موسسه امام خمینی كرد كه بركات زیادی در حوزه فرهنگ و اندیشه به بار آورد. بعد از خرداد 76، دوران حاكمیت دوم خرداد، جریانی به نام قرائت متعدد از دین در صدد استحاله كردن نظام عقیدتی جمهوری اسلامی بودند كه آیتالله مصباح با منطق و استدلال و برهان در برابر این جریان سكولار و دگراندیش ایستاد و از تهمت و ناسزا نهراسید و جریان مقابل كه به نام توسعه و آزادی در برابر ایشان قرار داشتند در رسانههای زنجیرهای خود از هیچگونه هتك حرمتی دریغ نكردند و سرانجام بعد از 8 سال گفتمان اصلی آقای مصباح كه همانا گفتمان توحید بود موجب پیدایش دولتی با گفتمان و شعار اصلی انقلاب در سال 84 شد كه بخش مهمی از گفتمان مصباح به این دوره اختصاص دارد.
* معاون تاریخ شفاهی مركز اسناد انقلاب اسلامی