مازیار ناظمی٭ :در هفتههای گذشته در صفحات ورزشی شهروند امروز گزارشی درباره حق پخش تلویزیونی مسابقات فوتبال منتشر شد كه مازیار ناظمی از گزارشگران ورزشی تلویزیون به این موضوع پرداخته است كه در ادامه میخوانید:
فوتبال چه حقی به گردن صداو سیما دارد؟ و صداوسیما به این فوتبال چه كمكی میتواند بكند؟ خوشحالم كه هفتهنامه شهروند فرصتی را برای بحث درباره این موضوع فراهم كرده است امیدوارم در این نوشتار كه به این دو سوال پاسخ میدهم از اعتدال و انصاف خارج نشوم همین ابتدا هم عرض میكنم نظر بنده شخصی و مبتنی بر گفتوگوهایی است كه صورت دادهام.
چرا باید رادیو - تلویزیون به فوتبال پول بدهد؟
بیایید از قوانین موجود شروع كنیم، ایران عضو فیفاست و تمامی مقررات فیفا را باید لحاظ كند. طبق بند 49 مقررات فیفا كلیه حقوقی كه در پخش رسانهای رادیو و تلویزیونی كلا متعلق به برگزاركننده است. در اساسنامه فدراسیون فوتبال ایران هم كه به تصویب فیفا و هیأت محترم وزیران ایران رسیده است پیشبینی شده حق پخش بازیها در زمین باشگاهها متعلق به باشگاه و در زمین ملی متعلق به فدراسیون فوتبال است.
پرداخت حق پخش رادیو - تلویزیونی از كجا مطرح شد؟
پایه این موضوع برمیگردد به سال 1380 و ریاست محسن صفایی فراهانی بر فدراسیون فوتبال ایران. صفایی كه نمایندگی مردم تهران را هم همزمان در مجلس ششم بر عهده داشت این موضوع را مطرح كرد و شدیدا پیگیر بود ولی نتیجه نداد. صفایی فراهانی علت این موضوع را دولتی و غیر رقابتی بودن رادیو و تلویزیون در ایران میداند.وی میگوید: “در همین زمان لاریجانی رئیس وقت صداو سیما تا حدودی با پرداخت حق و حقوق فوتبال موافق بود منتها در صورتی كه قانونی شود نه اینكه فیفا بگوید!” قانون حق پخش رادیو - تلویزیونی در آنزمان در قالب طرح پنج بار در مجلس تصویب شد و شورای نگهبان هم در تمامی این 5 بار آن را رد كرد و نهایتا مجلس موضوع را به مجمع تشخیص مصلحت نظام فرستاد.
در دو جلسه پی در پی مجمع، موضوع دنبال شد منتها به گفته صفایی صداو سیما با ترفندی در جلسه دوم طرح مسكوت گذاشت !؟ آن ترفند تفاهم نامه مدیران وقت دو باشگاه استقلال و پرسپولیس با صداو سیما مبنی بر دریافت حقوق پخش رادیو - تلویزیونی بود. فراهانی میگوید “نماینده صداو سیما با همین تفاهمنامه وارد مجمع شد و آن را به ریاست محترم مجمع ارائه كرد و گفت احتیاجی به مقررات نیست و ما خودمان داریم عمل میكنیم و اجازه بدهید این قانون نشود آقای هاشمی رفسنجانی گفت اگر صداوسیما عمل میكند مسكوت بماند و لزومی ندارد قانون شود البته این موضوع همچنان هم مسكوت مانده و این حقوق نه پرداخت شد و نه قانون شد”.
یك سوال، در ساختار تماما دولتی ورزش ما حق پخش رادیو - تلویزیونی چه معنایی دارد؟
بیایید یك واقعیت را قبول كنیم بیش از 80، 90 درصد فوتبال ایران دولتی است و سابه حمایت دولت نباشد باشگاههای فوتبال توانایی ادامه فعالیت را ندارند، از طرفی صدا و سیما هم طبق قانون اساسی یك دستگاه حكومتی (دولتی) است پس در بین دو دستگاه دولتی حق چگونه تفسیر میشود؟
امیررضا خادم نماینده مردم تهران در مجلس هفتم میگوید: “در دو سال متوالی بودجه 86 و 87 یا 85 و 86 با توجه به اینكه بحث بودجه سازمان صداوسیما در كمیسیون فرهنگی مجلس مورد بررسی قرار میگرفت خاطرم هست عددی كه برای پوشش هزینههای صداوسیما مشخص شد و به نوعی دولت و مشخصا دستگاه اجرایی كه صداوسیماست مكلف بود كسب درآمد كند عددی بالغ بر 100 میلیارد تومان بود، یعنی صدا و سیما در یك سال مالی باید صد میلیارد برای پوشش بخشی از هزینههایش درآمد داشته باشد” در ایران فوتبال دولتی است جای بحثی هم نیست نگاه به باشگاههای دسته برتر فوتبال ایران كاملا این موضوع را روشن میكند یعنی در فوتبال ایران یا خود سازمان تربیت بدنی پول میدهد یا بخشهای دیگر دولتی نظیر صنایع و...منابع مالی را به فوتبال تزریق میكنند به نظر شما منصفانه است كه دولت در بودجه خود صدمیلیارد تومان را به سازمان صداوسیما ندهد و بگوییم خودت از محل آگهیها كسب درآمد كن و از این طرف صدمیلیارد را به ورزش دولتی بدهیم كه توان در آمدزایی به دلایل مختلف ندارد؟
بنابراین در یك بحث منطقی اگر ما بخواهیم دو طرف این موضوع را دولت ببینیم یعنی دولت چه این پول را از صداوسیما بگیرد به ورزش بدهد چه مستقیما به ورزش بدهد به هر شكل این پول از خزانه دولتی تامین میشود. بنده به عنوان یك علاقمند به ورزش بسیار مایل هستم كه این بودجه دولت برای توسعه ورزش خرج شود نه پرداخت سرمایه مردم به دلالان و بازیكنان و.... كه باید درآمدشان از جایی دیگر باشد.به نظر میرسد در كنار مصوبه هیات وزیران كه حق پخش را به گردن صداو سیما میگذارد باید در فوتبال یك نظام هوشمند باشگاهداری داشته باشیم نكتهای كه خادم نماینده مردم تهران در مجلس هفتم میگوید: “در مجلس شدیدا” بدنبال نظام باشگاهداری كشور بودیم ولی هنوز سازمان تربیت بدنی از مجلس هفتم تا به امروز جواب آن را نداده است !”
پخش رادیو - تلویزیونی، كمك صداو سیما یا حق فوتبال؟
در ماده 117 قانون برنامه چهارم بند ج گفته شده ورزش ایران در انتهای سال پنجم برنامه چهارم كاملا خصوصی شود. براستی چقدر این موضوع تحقق یافته است آیا بخش خصوصی توانسته نقش موثری در ورزش ایران داشته باشد؟ یافتن پاسخ این سوالات سخت نیست بیایید ببنیم در دنیا چه میگذرد به عنوان مثال در ژاپن امروز 32 هزار و 700 باشگاه فعالیت میكند حداقل هر باشگاه 1000 نفر عضو دارد، یعنی نزدیك به 35 میلیون نفر سرویس میگیرند. ما چند باشگاه داریم و به چند نفر سرویس مناسب با هزینه عادلانه ارائه میدهند یا گفته میشود باشگاه منچستر را 5/1 میلیارد پوند میخرند باشگاههای ما چی دارند؟و چقدر میارزند؟ این موارد هیچ كدام در ورزش ما اتفاق نیفتاد و این وسط همه اینها را ول كردهایم و میگوییم صداوسیما سالانه 100 میلیارد كسب درآمد میكند و باید این پول ر ا به فوتبال بدهد.
آنهم فوتبال دولتی ما كه در سطح به اصطلاح حرفهای آن بیحساب و كتاب هزینه میشود و بازیكنی كه 50 میلیون هم نمیارزد روی چشم و هم چشمی مدیران هزینه نه درآمد باشگاههای دولتی فوتبال به 200میلیون خریده میشود !؟ از این دست موارد برای فوتبال ایران زیاد میتوان نوشت، بنابراین معتقدم رادیو و تلویزیون بیاید و كمك كند آنهم كمكی كه توام با ضوابط و شفافیت لازم در مسایل مالی باشگاههای فوتبال باشد.
بودجه سال 1388 و حق پخش رادیو – تلویزیونی.
اگر اشتباه نكنم لایحه بودجه سال 1387در حال تدوین است برای حل این موضوع چه خوب است كه كارشناسانی از دولت و صداو سیما بنشینند روی این مسأله بحث و گفتوگو كنند و به جای اینكه صداوسیما 100 میلیارد هزینه را كسب درامد كند و آن را تقدیم به ورزش نماید!، در بودجه سال آینده دولت علاوه بر تامین این یكصد میلیارد عدد دیگری را هم تحت عنوان پخش تلویزیونی به بودجه سازمان صداو سیما اضافه كند تا سازمان هم به صورت مشخص و تعریف شده آن را به فوتبال و ورزش تزریق نماید.در پایان بازهم یادآوری میكنم مشكل فوتبال ما بیش از آنكه مالی باشد مدیریتی است مدیرانی كه بایستی از یك باشگاه فوتبال به عنوان یك بنگاه اقتصادی در آمدزایی كنند نه اینكه تنها از منابع دولتی پول بگیرند همواره طلبكار باشند و بگویند كمكی نشده است بدون اینكه به جایی پاسخگو باشند.
٭ كارشناس رسانه و گوینده خبر ورزشی