سمیرا نیكبخت :حزب عدالت و توسعه یك جریان مذهبی ـ سیاسی در تركیه است. یك حزب سیاسی كه خود را تحت عنوان جریان محافظهكار راستگرا مطرح كرده است. البته این حزب مخالفانی هم داشته و شاكیان دخالت مذهب در سیاست از دادگاه خواستهاند كه مانع از فعالیت حزب عدالت و توسعه شود.
پیشینه
حزب عدالت و توسعه خود را به عنوان یك حزب عملگرا، محافظهكار و همچنین طرفدار غرب نشان داده است، حزبی كه به یك بازار آزاد اقتصادی معتقد است و برای عضویت تركیه در اتحادیه اروپا بسیار تلاش كرده است. مخالفان عدالت و توسعه این حزب را به پناهگاهی برای سازمانهای اسلامی مخفی متهم كردهاند؛ سازمانهایی كه ریشه عمیقی در جامعه مذهبی داشته و با برخی از اعضای احزاب اسلامی همچون حزب فضیلت و رفاه ارتباط دارند بهرغم اینكه در این میان شواهدی نیز جهت اثبات این ادعا مطرح شده، اردوغان حزب عدالت و توسعه را در موقعیت مخالف با احزاب قدیمی سكولار كه باعث ایجاد بحرانهای اقتصادی مكرر در سال 2000-1999 میلادی شده بودند قرار داده است.
دستهای از اعضای محافظهكار – عملگرا كه در داخل حزب رفاه فعالیت میكردند، 14 آگوست 2001 حزب عدالت و توسعه را با هدف تلاش جهت زمینهسازی برای فعالیتها و سیاستهای عملگرایانه محافظهكار در یك چارچوب كاری دموكرات – سكولار تاسیس كردند. اردوغان رهبر حزب عدالت و توسعه پس از شكلگیری حزب گفت: «AKP، یك حزب سیاسی با محور مذهبی نیست.» حزب عدالت و توسعه از بحران 2003 كه به دنبال حمله آمریكا به عراق صورت گرفته بود نیز تا حدودی جان سالم به در برد. بیش از یكصد نفر از اعضای این حزب مجبور به ائتلاف با حزب جمهوری خلق در پارلمان برای ممانعت از استقرار پایگاههای ایالات متحده در تركیه برای حمله به عراق شدند. حزب AKP اصلاحات بنیادی و اساسی را تاكنون پشت سر گذاشته و به رشد سیاسی بالایی نیز دست یافته است. این حزب حتی موفق شد به دوره تورم بالای اقتصادی تركیه پس از سه دهه پایان دهد.
تورم در ژوئن 2004 به رقم 8/8 درصد كاهش پیدا كرد. اكونومیست و فایننشیال تایمز، AKP را موفقترین دولت از لحاظ اقتصادی طی دهههای اخیر در تركیه معرفی كردهاند. در انتخابات محلی 2004، حزب AKP، 42 درصد از آرا را از آن خود كرد و در مقابل حزب مردمی سكولار و حزب مردمی سوسیال دموكرات قرار گرفت.
انتخابات سراسری 2007
AKP در انتخابات 22 جولای 2007، 6/46 درصد از آرا را از آن خود كرد و 341 كرسی از 550 كرسی پارلمانی را به خود اختصاص داد.بهرغم اینكه AKP آرای قابل توجه بیشتری را در سال 2007 در مقایسه با انتخابات 2002 از آن خود كرده بود اما تعداد كرسیهای پارلمانی كه در این سال به خود اختصاص داده بود به دلیل قواعد سیستم انتخاباتی تركیه كاهش یافت، با این حال حزب عدالت و توسعه در اكثریت قرار گرفت. حزب عدالت و توسعه 6/46 درصد آرای عمومی را از آن خود كرده و 341 كرسی را در انتخابات 22 جولای 2007 به خود اختصاص داد، این در حالی بود كه آمار انتخابات عمومی سال 2002حاكی از رقم 34 درصد برای این حزب بود.
ایدهآلهای حزب عدالت و توسعه
حزب عدالت و توسعه از عدم توجه به اسلام در پیگیری اصلاحات اقتصادی و دموكراتیك انتقاد میكند، اعضای این حزب در عین حال معتقدند كه ارزشهای اخلاقی از یك اجتماع آزاد نشأت میگیرد. اردوغان به دنبال ایجاد یك تصویر اسلامی از حزب خود و ساخت یك اتحادیه گسترده با احزاب راستگرا است، او قول داده كه تركیه را به اتحادیه اروپا ملحق كند.